Aort kapak hastalığında nefes darlığı, göğüs ağrısı ve bayılma uyarısı

Bilge Türk | MediCenter TV

TÜRKİYE — Aort kapağında meydana gelen daralma veya yetmezlik uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir; nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma ve fiziksel kapasite kaybı önemli belirtiler arasında bulunuyor.

Kalbin sol karıncığı ile vücuda oksijenli kan taşıyan aort damarı arasında bulunan aort kapağı, kanın doğru yönde ilerlemesini sağlıyor ve kalbe geri dönmesini engelliyor. Kapağın yeterince açılamaması veya tam kapanamaması, kan dolaşımını olumsuz etkileyerek zaman içerisinde kalp fonksiyonlarında bozulmaya neden olabiliyor.

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Yavuz Beşoğul, özellikle ileri yaşlarda daha sık karşılaşılan aort kapak hastalıklarının doğumsal anomaliler, enfeksiyonlar ve bazı bağ dokusu hastalıkları nedeniyle genç bireylerde de görülebildiğini belirtti. Beşoğul, hastalığın uzun süre belirgin şikâyet oluşturmadan ilerleyebileceğine dikkat çekerek erken tanı ve doğru tedavi zamanlamasının önemini vurguladı.

Aort kapak darlığı kalbin çalışma yükünü artırıyor

Aort kapak darlığı, kalpten çıkan kanın kapak seviyesinde zorlanarak aort damarına geçmesiyle ortaya çıkıyor. Sağlıklı bir aort kapağı, kalbin kasılması sırasında yeterince açılarak kanın vücuda doğru rahat biçimde ilerlemesini sağlıyor.

Kapak yaprakçıklarının kalınlaşması, kireçlenmesi veya birbirine yapışması sonucunda kapak açıklığı daralabiliyor. Bu durumda sol karıncık, kanı vücuda pompalayabilmek için normalden daha yüksek basınç üretmek zorunda kalıyor.

Basınç yükünün uzun süre devam etmesi kalp kasının kalınlaşmasına neden olabiliyor. Başlangıçta bu değişim kalbin artan yükle başa çıkmasına yardımcı olsa da zaman içerisinde kalp kasının esnekliği azalabiliyor ve pompalama işlevleri bozulabiliyor.

Aort kapak darlığının önemli nedenlerinden biri yaşla ilişkili dejeneratif kireçlenme olarak gösteriliyor. Özellikle ileri yaş grubunda kapak dokusunda zamanla gelişen yapısal değişiklikler darlığa yol açabiliyor.

Doğuştan iki yaprakçıklı aort kapağına sahip kişilerde de kapak darlığı veya yetmezliği daha erken yaşlarda gelişebiliyor. Biküspit aort kapak olarak adlandırılan bu durumda kapak, normalde olması gereken üç yaprakçık yerine iki yaprakçıktan oluşuyor. Geçirilmiş romatizmal ateş de kapak yaprakçıklarında kalınlaşmaya ve hareket kısıtlılığına neden olabiliyor.

Aort kapak yetmezliği kalbin genişlemesine neden olabiliyor

Aort kapak yetmezliği, kapağın tam olarak kapanamaması sonucunda aort damarına pompalanan kanın bir bölümünün kalbin sol karıncığına geri dönmesi olarak tanımlanıyor.

Bu durumda kalp, normalden daha fazla kan hacmiyle çalışmak zorunda kalıyor. Sol karıncık hem akciğerlerden gelen kanı hem de aort damarından geri kaçan kanı yeniden dolaşıma göndermeye çalışıyor.

Hacim yükünün uzun süre devam etmesi sol karıncığın genişlemesine yol açabiliyor. Kalp başlangıçta bu değişime uyum sağlayabilse de ilerleyen dönemde kasılma gücünde azalma meydana gelebiliyor.

Aort kapak yetmezliği; doğumsal kapak bozuklukları, enfektif endokardit, aort kökünün genişlemesi ve bazı bağ dokusu hastalıkları nedeniyle gelişebiliyor. Uzun süre kontrol altında tutulmayan yüksek tansiyon da aort damarında yapısal değişiklikler oluşturarak kapak fonksiyonlarını olumsuz etkileyebiliyor.

Hastalık kronik veya akut biçimde ortaya çıkabiliyor. Kronik aort yetmezliği yıllar içerisinde ilerleyebilirken enfeksiyon veya aort diseksiyonu nedeniyle gelişen ani ve ciddi kapak yetmezliği hızla kalp yetersizliğine neden olabiliyor. Bu tür durumlarda acil tıbbi değerlendirme gerekiyor.

Nefes darlığı, göğüs ağrısı ve bayılmaya dikkat

Aort kapak hastalıklarında görülen belirtiler, hastalığın türüne ve ilerleme derecesine göre değişebiliyor. Bazı hastalarda uzun süre belirgin bir yakınma görülmezken ileri dönemlerde günlük yaşamı etkileyen şikâyetler ortaya çıkabiliyor.

Nefes darlığı en sık karşılaşılan belirtiler arasında yer alıyor. İlk dönemde merdiven çıkarken veya hızlı yürürken başlayan nefes darlığı, hastalık ilerlediğinde daha hafif aktiviteler sırasında ya da dinlenme hâlinde de görülebiliyor.

Göğüs ağrısı ve göğüste baskı hissi, özellikle ileri aort kapak darlığında dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor. Kalp kasının artan oksijen ihtiyacı ile kalbin kanlanması arasındaki dengesizlik bu şikâyetin gelişmesine katkıda bulunabiliyor.

Özellikle fiziksel efor sırasında ortaya çıkan bayılma veya bayılacak gibi olma hissinin de dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor. Çabuk yorulma ve egzersiz kapasitesinde azalma, kalbin vücuda yeterli miktarda kan pompalamakta zorlandığını gösterebiliyor.

Kalp ritmindeki değişikliklere bağlı olarak çarpıntı hissedilebiliyor. Ancak çarpıntının tek başına aort kapak hastalığına özgü bir belirti olmadığı belirtiliyor. İleri dönemlerde ayak bileklerinde şişlik, gece nefes darlığı ve yatarken solunum güçlüğü gibi kalp yetersizliği bulguları da ortaya çıkabiliyor.

Tanıda ekokardiyografi temel görüntüleme yöntemi

Aort kapak hastalıklarının tanısında hastanın şikâyetlerinin dinlenmesi ve fizik muayene ilk aşamayı oluşturuyor. Kalbin dinlenmesi sırasında duyulan üfürüm, kapak hastalığı şüphesini gündeme getirebiliyor.

Bununla birlikte her üfürüm ciddi bir kapak hastalığı anlamına gelmiyor. Bazı hastalarda belirgin üfürüm duyulmaması da kapak hastalığını tamamen dışlamıyor.

Ekokardiyografi, aort kapak hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılan temel görüntüleme yöntemi olarak öne çıkıyor. Bu incelemeyle kalp kapaklarının hareketleri, kan akımının yönü, kalp boşluklarının yapısı ve kalbin pompalama fonksiyonu değerlendirilebiliyor.

Aort darlığında kapaktan geçen kanın hızı, oluşan basınç farkı ve kapak açıklığı ölçülüyor. Aort yetmezliğinde ise geri kaçan kanın derecesi ve bu durumun sol karıncık üzerindeki etkileri araştırılıyor.

Gerekli hastalarda kalp bilgisayarlı tomografisi, kardiyak manyetik rezonans görüntüleme veya koroner anjiyografi gibi yöntemlerden de yararlanılabiliyor. Bilgisayarlı tomografi, özellikle kapaktaki kireçlenmenin değerlendirilmesinde ve bazı girişimsel tedavilerin planlanmasında kullanılabiliyor.

Tedavi kararının tek bir ölçüme göre verilmemesi; ekokardiyografi sonuçlarının hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve genel sağlık durumuyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Tedavi hastalığın derecesine göre planlanıyor

Aort kapak hastalıklarında tedavi; hastalığın derecesine, görülen belirtilere ve kalbin çalışma durumuna göre belirleniyor. Hafif veya orta dereceli kapak hastalıklarında düzenli takip öncelikli seçenek olabiliyor.

Takip sürecinde belirli aralıklarla ekokardiyografi yapılarak kapak hastalığının ilerleme durumu inceleniyor. İlaç tedavileri, eşlik eden yüksek tansiyon, kalp yetersizliği veya ritim bozukluğu gibi sorunların kontrol altına alınmasına yardımcı olabiliyor. Ancak ileri derecedeki yapısal aort kapak darlığının ilaçla tamamen ortadan kaldırılması mümkün olmuyor.

İleri derecede olan ve belirtiye neden olan aort kapak darlığında kapak değişimi gündeme gelebiliyor. Cerrahi aort kapak değişimi, uygun hastalarda uygulanabilen tedavi seçenekleri arasında yer alıyor.

Günümüzde seçilmiş hastalarda koltuk altından açılan 4–5 cm’lik kesiyle aort kapağı tamiri veya değişimi gerçekleştirilebiliyor. İleri yaştaki, özellikle 75 yaş ve üzerindeki hastalarda ise kateter yoluyla aort kapağı yerleştirilmesi olarak bilinen TAVI veya TAVR yöntemi değerlendirilebiliyor.

Uygulanacak yöntemin belirlenmesinde hastanın yaşı, beklenen yaşam süresi, cerrahi riski, kapak anatomisi ve diğer klinik özellikleri dikkate alınıyor.

Aort kapak yetmezliğinde ileri derecede kaçak bulunması, belirtilerin ortaya çıkması, sol karıncığın genişlemesi veya kalp fonksiyonlarının bozulması cerrahi kararını etkileyebiliyor. Uygun hastalarda kapak tamiri yapılabilirken bazı durumlarda kapağın değiştirilmesi gerekebiliyor.

Erken tanı kalp kasının korunmasına yardımcı olabilir

Aort kapak hastalıklarında temel sorunlardan biri, kalbin uzun süre artmış basınç veya hacim yükü altında çalışması olarak gösteriliyor. Hastalığın başlangıç döneminde kalp bu yükü dengeleyebilse de süreç ilerledikçe kalp kasında kalınlaşma, genişleme veya işlev kaybı meydana gelebiliyor.

Bu nedenle belirgin şikâyeti olmayan hastalarda bile ileri kapak hastalığı tespit edilmesi durumunda düzenli takip önem taşıyor.

Nefes darlığı, efor sırasında göğüs ağrısı, bayılma veya fiziksel kapasitede belirgin azalma yaşayan kişilerin kardiyolojik değerlendirmeyi geciktirmemesi gerekiyor. Ani başlayan şiddetli göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı veya bayılma gibi belirtiler ise acil değerlendirme gerektirebiliyor.

Aort kapak hastalıklarında doğru tedavi zamanlaması büyük önem taşıyor. Gereksiz erken müdahaleden kaçınılması kadar kalp fonksiyonlarında geri dönüşü zor değişiklikler gelişmeden gerekli tedavinin uygulanması da tedavi sürecinin önemli bir parçasını oluşturuyor.

Düzenli kontroller, uygun görüntüleme yöntemleri ve hastanın özelliklerine göre hazırlanan tedavi planıyla aort kapak hastalıklarının yol açabileceği ciddi sorunların azaltılması hedefleniyor.

MediCenterTV.com