Eklem ağrısı artrit belirtisi olabilir: Ne zaman mutlaka doktora gidilmeli?

Bilge Türk | MediCenter TV

İSTANBUL, TÜRKİYE — Dünya Artrit Günü kapsamında uyarıda bulunan uzmanlar, tekrarlayan eklem ağrısı, şişlik, sertlik ve hareket kaybının ihmal edilmemesi, ani belirtilerde ise hızla değerlendirme yapılması gerektiğini belirtiyor.

Dünya Sağlık Örgütünün 2019 tahminlerine göre dünya genelinde yaklaşık 528 milyon kişi osteoartritle, 18 milyon kişi ise romatoid artritle yaşıyor. Farklı nedenlerle ortaya çıkabilen artrit türleri, yalnızca ağrıya değil hareket kapasitesinde azalmaya ve günlük yaşamın belirgin biçimde etkilenmesine de yol açabiliyor.

Erdem Hastanesi Çakmak Şubesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Vugar Abilhasanov, 12 Ekim Dünya Artrit Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, özellikle tekrarlayan veya giderek artan eklem şikâyetlerinin yaşa ya da yoğun bir güne bağlanarak ertelenmemesi gerektiğini söyledi.

Artrit tek bir hastalığı ifade etmiyor

Artrit, bir veya daha fazla eklemde ağrı, şişlik, sertlik ve hareket kısıtlılığına neden olabilen çok sayıda hastalık için kullanılan genel bir tanımlama olarak biliniyor. Belirtilerin başlangıç şekli, süresi ve etkilediği eklemler, artritin türüne göre değişebiliyor.

Eklem ağrısı her zaman artrit anlamına gelmiyor. Yaralanmalar, aşırı kullanım, tendon ve bağ sorunları, enfeksiyonlar veya başka hastalıklar da benzer şikâyetlere yol açabiliyor. Bu nedenle yalnızca ağrının bulunduğu bölgeye bakılarak tanı konulması mümkün değil.

Abilhasanov, ağrının tekrarlaması, eklemde şişlik ya da sertlik bulunması ve hareket kabiliyetinin belirgin biçimde azalması halinde altta yatan nedenin araştırılması gerektiğini belirtti. Uzman hekim, erken değerlendirmenin şikâyetin kaynağını belirlemek ve uygun tedavi yaklaşımını planlamak açısından önemli olduğunu vurguladı.

Osteoartrit ve romatoid artrit farklı seyrediyor

Artritin en yaygın türlerinden osteoartrit, eklemi oluşturan yapılarda zaman içinde meydana gelen değişikliklerle ilişkilendiriliyor. En sık diz, kalça, el ve omurga eklemlerinde görülüyor. Ağrı hareketle artabilirken dinlenme sonrasında eklemde kısa süreli sertlik yaşanabiliyor.

Romatoid artrit ise bağışıklık sisteminin sağlıklı eklem dokularını hedef aldığı iltihaplı bir hastalık olarak tanımlanıyor. El, el bileği ve ayaklardaki küçük eklemlerde ağrı ve şişlik daha sık ortaya çıkabiliyor. Şikâyetler vücudun iki tarafında benzer eklemleri etkileyebiliyor ve sabah sertliği daha uzun sürebiliyor.

Bu farklılıklar hekim değerlendirmesinde yol gösterici olsa da tanı için tek başına yeterli kabul edilmiyor. Hastanın öyküsü ve fizik muayenenin yanı sıra gerekli durumlarda kan testleri ve görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabiliyor. Tedavi planı ise artritin türü, etkilenen eklemler, hastalığın şiddeti ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirleniyor.

Bu belirtilerde muayene ertelenmemeli

Açıklanamayan eklem ağrısı, şişlik veya sertliğin birkaç gün içinde geçmemesi, giderek artması ya da belirli aralıklarla tekrarlaması durumunda hekime başvurulması öneriliyor. Şikâyetin gece uykusunu bölmesi veya yürüme, merdiven çıkma, giyinme ve çalışma gibi günlük faaliyetleri etkilemesi de değerlendirme gerektiren işaretler arasında bulunuyor.

Abilhasanov, eklem ağrısının yalnızca yaşlanmanın veya yorucu bir günün doğal sonucu olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Ağrıya şişlik, sertlik ya da belirgin hareket kaybının eşlik etmesinin altta yatan sorunun araştırılması bakımından önemli olduğunu kaydetti.

Muayene öncesinde ağrının ne zaman başladığı, hangi hareketlerle arttığı, sabah sertliğinin ne kadar sürdüğü ve eklemde şişlik bulunup bulunmadığı not edilebilir. Yakın zamanda geçirilen enfeksiyonlar, yaralanmalar, kullanılan ilaçlar ve ailede romatizmal hastalık öyküsü de hekime aktarılmalıdır.

Ani ağrı ve sıcak eklem hızlı değerlendirme gerektiriyor

Aniden başlayan şiddetli eklem ağrısı ve şişlik, eklemin kızarması veya sıcak hissedilmesi daha hızlı tıbbi değerlendirme gerektirebiliyor. Bu belirtilere ateş, titreme, belirgin halsizlik ya da genel hastalık hissinin eşlik etmesi halinde sağlık kuruluşuna gecikmeden başvurulması gerekiyor.

Sıcak, şiş ve hareket ettirilmesi güç bir eklem; enfeksiyon kaynaklı artrit başta olmak üzere acil tedavi gerektirebilen durumların belirtisi olabiliyor. Gut atağı ve bazı yaralanmalar da benzer bir tablo oluşturabildiğinden belirtilerin nedeni muayene yapılmadan kesinleştirilemiyor.

Özellikle protez eklemi bulunan, yakın zamanda eklem ameliyatı veya enjeksiyon işlemi geçiren ya da bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerin ani başlayan şikâyetleri daha dikkatli değerlendirmesi gerekiyor. Bu durumda evde kendi kendine ilaç kullanmak yerine sağlık uzmanına başvurulması önem taşıyor.

Tamamen hareketsiz kalmak şikâyetleri artırabilir

Eklem ağrısı yaşayan kişilerin uzun süre tamamen hareketsiz kalması, eklem çevresindeki kasların güç kaybetmesine ve hareket kapasitesinin daha da azalmasına neden olabiliyor. Uygun fiziksel aktivite ise ağrının yönetilmesine, kas gücünün korunmasına ve günlük işlevlerin desteklenmesine yardımcı olabiliyor.

Abilhasanov, hareket planının hastalığın türüne ve kişinin fiziksel kapasitesine göre hazırlanması gerektiğini belirtti. Yürüyüş, eklemlere düşük yük bindiren aktiviteler, kasları destekleyen egzersizler ve gerekli durumlarda fizyoterapi uygulamaları hareket kabiliyetinin korunmasına katkı sağlayabiliyor.

Egzersizin türü, süresi ve yoğunluğu herkes için aynı olmamalı. Şiddetli ağrı veya aktif eklem şişliği sırasında programın yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. Yeni bir egzersiz düzenine özellikle uzun süredir hareketsiz olan veya başka kronik hastalıkları bulunan kişilerin sağlık uzmanı görüşüyle başlaması öneriliyor.

Fiziksel aktivitenin yanında sağlıklı vücut ağırlığının korunması, eklemlere aşırı yük bindiren hareketlerin sınırlandırılması ve günlük faaliyetlerde uygun duruş ile hareket tekniklerinin kullanılması da eklem sağlığını destekleyebiliyor.

Erken değerlendirme kişiye özel tedavinin önünü açıyor

Artrit tedavisinin amacı yalnızca ağrıyı azaltmakla sınırlı değil. Eklem işlevini korumak, hareket kaybını önlemek ve kişinin günlük yaşamını mümkün olduğunca bağımsız sürdürmesini sağlamak da tedavinin temel hedefleri arasında yer alıyor.

Tedavi; egzersiz ve fizyoterapi uygulamalarından ilaçlara, kilo yönetiminden eklem koruyucu düzenlemelere kadar farklı seçenekleri içerebiliyor. Bazı hastalarda ortopedi, fizik tedavi ve rehabilitasyon veya romatoloji uzmanlarının birlikte değerlendirme yapması gerekebiliyor.

Abilhasanov, uzun süren ya da tekrarlayan eklem şikâyetlerinde “nasıl olsa geçer” düşüncesiyle muayeneyi ertelemenin doğru olmadığını belirtti. Şikâyetlerin zamanında değerlendirilmesi, artrit ile diğer eklem sorunlarının birbirinden ayrılması ve kişiye uygun bir yol haritası oluşturulması açısından önem taşıyor.

MediCenterTV.com