Meme kanseri cerrahisinde yeni yaklaşımlar: Kişiye özel ameliyatlar

Bilge Türk | MediCenter TV

ANKARA, TÜRKİYE — Meme kanseri ameliyatlarında kişiye özel planlama, sağlıklı dokuların korunması ve gereksiz cerrahi işlemlerin azaltılması amacıyla meme koruyucu ve onkoplastik yöntemler daha fazla önem kazanıyor.

Gelişen görüntüleme yöntemleri, tümör biyolojisine ilişkin bilgiler ve cerrahi teknolojiler, meme kanseri cerrahisinin yalnızca kanserli dokunun çıkarılmasına odaklanan bir işlem olmaktan çıkmasına katkı sağlıyor. Güncel yaklaşım, onkolojik güvenlikten ödün vermeden mümkün olan en sınırlı cerrahi müdahaleyle etkili tedavi sağlamayı hedefliyor.

Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ebru Ayvazoğlu Soy, cerrahi yöntemin belirlenmesinde hastalığın evresinin yanı sıra tümörün biyolojik özelliklerinin, meme içerisindeki yerleşiminin ve hastanın bireysel ihtiyaçlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Yeni yaklaşımlar sayesinde bazı hastalarda daha sınırlı cerrahi uygulanabilirken bazı hastalarda ameliyat öncesi ilaç tedavileriyle tümör küçültülerek cerrahinin kapsamı değiştirilebiliyor. Bununla birlikte her yöntemin bütün hastalar için uygun olmadığı ve ameliyat kararının multidisipliner değerlendirme sonucunda verilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Meme kanseri cerrahisinde kişiye özel tedavi dönemi

Meme kanseri tek tip bir hastalık olarak değerlendirilmiyor. Aynı büyüklükteki iki tümör, taşıdıkları farklı biyolojik özellikler nedeniyle birbirinden farklı davranabiliyor ve farklı tedavi planlarına ihtiyaç duyabiliyor.

Hormon reseptörleri, HER2 durumu, tümör derecesi ve diğer patolojik özellikler tedavi planlamasında önemli rol oynuyor. Cerrahi karar öncesinde tümörün meme içerisindeki yaygınlığı, koltuk altı lenf bezlerinin durumu ve hastanın genel sağlık özellikleri değerlendiriliyor.

Görüntüleme yöntemleriyle hastalığın memedeki yerleşimi belirleniyor ve gerektiğinde ek incelemeler yapılıyor. Elde edilen sonuçlara göre ameliyatın kapsamı, meme koruyucu cerrahi olasılığı ve koltuk altına uygulanacak müdahale planlanıyor.

Tedavi sürecinde genel cerrahi, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji, patoloji ve gerektiğinde plastik cerrahi uzmanlarının birlikte çalışması önem taşıyor.

Multidisipliner değerlendirmede hastanın ameliyat öncesinde sistemik tedavi alıp almayacağı, meme koruyucu cerrahiye uygunluğu ve ameliyat sonrasında ihtiyaç duyabileceği ek tedaviler ele alınıyor. Bazı hastalarda cerrahi ilk tedavi aşaması olurken bazı hastalarda önce kemoterapi veya diğer sistemik tedaviler uygulanabiliyor.

Soy, meme kanseri ameliyatının tek başına bir cerrahi işlem olarak değil, bütün tedavi sürecinin önemli bir aşaması olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Onkoplastik cerrahi meme şeklinin korunmasını hedefliyor

Onkoplastik meme cerrahisi, kanserli dokunun çıkarılması sırasında meme şeklinin mümkün olduğunca korunmasını veya kalan dokunun yeniden düzenlenmesini amaçlayan cerrahi teknikleri kapsıyor.

Klasik meme koruyucu ameliyatlarda tümörün çıkarıldığı bölgede belirgin hacim kaybı meydana gelebiliyor. Özellikle büyük tümörlerde veya memenin görünür bölümlerinden geniş doku çıkarılması gereken durumlarda şekil değişiklikleri oluşabiliyor.

Onkoplastik yöntemlerde kalan meme dokusu yeniden şekillendirilerek ortaya çıkabilecek deformasyonların azaltılması hedefleniyor. Bazı hastalarda meme küçültme tekniklerinden yararlanılırken bazı hastalarda çevredeki dokular kaydırılarak hacim düzenlemesi yapılabiliyor.

Bu yaklaşım, daha geniş bir doku bölümünün çıkarılması gereken bazı hastalarda meme koruyucu ameliyatın uygulanmasına yardımcı olabiliyor. Ancak onkoplastik yöntemlerin kullanılması, kanserli dokunun tamamen çıkarılmasıyla ilgili temel kuralları değiştirmiyor.

Cerrahi sınırların temiz olması, çıkarılan dokunun patolojik olarak değerlendirilmesi ve gerekli ek tedavilerin planlanması önceliğini koruyor.

Onkoplastik cerrahi aynı zamanda hastanın tedavi sonrasındaki beden algısını ve yaşam kalitesini desteklemeyi amaçlıyor. Bununla birlikte elde edilecek estetik sonuç kişiden kişiye değişebiliyor ve bütün hastalarda aynı görünümün sağlanması beklenmiyor.

Koltuk altı cerrahisinde daha sınırlı müdahale

Koltuk altındaki lenf bezleri, meme kanserinin bölgesel yayılımının değerlendirilmesinde önemli bir yere sahip. Geçmişte birçok hastada koltuk altındaki çok sayıda lenf bezinin çıkarılması yaygın bir uygulama olarak öne çıkıyordu.

Günümüzde uygun hastalarda sentinel lenf nodu biyopsisi kullanılarak daha sınırlı bir cerrahi müdahale yapılabiliyor. Sentinel lenf nodu, meme bölgesinden gelen lenfatik akımın ilk ulaştığı lenf bezini veya bezlerini ifade ediyor.

Bu lenf nodlarının çıkarılarak incelenmesi, hastalığın koltuk altına yayılıp yayılmadığı konusunda bilgi sağlayabiliyor. Uygun sonuçların elde edilmesi halinde daha geniş koltuk altı lenf bezi temizliğine ihtiyaç duyulmayabiliyor.

Daha sınırlı lenf nodu cerrahisi; kol şişliği, hareket kısıtlılığı ve duyu değişiklikleri gibi sorunların azaltılmasına yardımcı olabiliyor. Lenfödem olarak adlandırılan kol şişliği bazı hastalarda uzun süreli bir sorun haline gelebildiği için gereksiz lenf bezi çıkarılmasından kaçınılması önem taşıyor.

Sentinel lenf nodu biyopsisi her hasta için yeterli olmayabiliyor. Lenf bezlerindeki hastalık yükü, ameliyat öncesinde uygulanan sistemik tedaviler ve planlanan radyoterapi birlikte değerlendirilerek koltuk altı cerrahisinin kapsamına karar veriliyor.

Ameliyat öncesi tedavi cerrahinin kapsamını değiştirebilir

Neoadjuvan tedavi, meme kanseri ameliyatından önce uygulanan sistemik tedavileri ifade ediyor. Bu yaklaşımda tümörün küçültülmesi ve hastalığın kullanılan ilaçlara verdiği yanıtın değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Bazı HER2 pozitif veya üçlü negatif meme kanseri türlerinde ameliyat öncesi sistemik tedavi önemli bir seçenek olabiliyor. Tedavi sonucunda tümör boyutunun belirgin biçimde küçülmesi, başlangıçta mastektomi düşünülen bazı hastaların meme koruyucu cerrahi açısından yeniden değerlendirilmesini sağlayabiliyor.

Ameliyat öncesi tedavi, tümörün kullanılan ilaçlara nasıl yanıt verdiği hakkında da bilgi sunuyor. Cerrahinin ardından elde edilen patoloji sonuçları, hastanın ihtiyaç duyabileceği ek tedavilerin belirlenmesine katkı sağlıyor.

Ancak tümörün görüntüleme yöntemlerinde tamamen kaybolması, ameliyatın gereksiz olduğu anlamına gelmiyor. Klinik araştırmalar dışında yalnızca görüntüleme sonucuna dayanılarak cerrahiden vazgeçilmesi standart bir yaklaşım olarak kabul edilmiyor.

Neoadjuvan tedavi planlanan hastalarda tümörün başlangıçtaki konumunun işaretlenmesi önem taşıyor. Böylece tedaviden sonra küçülen veya görüntülemede belirginliğini kaybeden hastalık bölgesi ameliyat sırasında daha kolay bulunabiliyor.

Meme rekonstrüksiyonunda farklı seçenekler bulunuyor

Mastektomi gereken hastalarda meme rekonstrüksiyonu, cerrahi tedavi planının bir parçası olarak değerlendirilebiliyor. Rekonstrüksiyon, çıkarılan meme dokusunun ardından meme şeklinin yeniden oluşturulmasını amaçlıyor.

Bazı hastalarda implant kullanılırken bazı hastalarda kişinin kendi dokularıyla yeniden yapılandırma yapılabiliyor. Deri koruyucu veya meme başı koruyucu mastektomi teknikleri de uygun hastalarda rekonstrüksiyon açısından avantaj sağlayabiliyor.

Meme başının korunup korunamayacağına tümörün yerleşimi ve meme başı çevresindeki dokuların onkolojik durumu değerlendirilerek karar veriliyor.

Rekonstrüksiyon, mastektomiyle aynı seansta gerçekleştirilebileceği gibi daha sonraki bir tarihe de bırakılabiliyor. Radyoterapi ihtiyacı, hastanın genel sağlık durumu ve kişisel tercihi işlemin zamanlamasını etkiliyor.

Bazı hastalar rekonstrüksiyon istemeyerek mastektomi sonrasında düz göğüs duvarıyla yaşamayı tercih edebiliyor. Modern yaklaşımda bu seçeneğin de geçerli olduğu kabul ediliyor ve hastanın beklentilerinin ayrıntılı biçimde öğrenilmesi önem taşıyor.

Yeni tekniklerde güvenlik ve uzun dönem takip önemli

Cerrahi öncesi işaretleme yöntemleri, görüntüleme destekli uygulamalar ve doku değerlendirme teknikleri ameliyatların daha hassas planlanmasına katkı sağlıyor. Elle hissedilemeyen küçük tümörler tel veya uygun diğer işaretleme sistemleriyle belirlenerek cerrahın hedef bölgeyi doğru biçimde çıkarması amaçlanıyor.

Yeni bir teknolojinin kullanılması tek başına daha iyi kanser tedavisi anlamına gelmiyor. Her yöntemin etkinliği, güvenliği ve uzun dönem sonuçlarının değerlendirilmesi gerekiyor.

Ameliyat sonrasında yara iyileşmesi, kol ve omuz hareketleri, lenfödem riski ve estetik sonuçlar takip ediliyor. Patoloji bulgularına göre radyoterapi ve sistemik tedaviler planlanıyor.

Meme kanseri ameliyatlarındaki yeni yaklaşımların ortak hedefi; hastalığı etkili biçimde kontrol altına alırken gereksiz doku kaybını ve tedaviye bağlı sorunları azaltmak olarak öne çıkıyor. Kişiye özel cerrahi planlama ve multidisipliner çalışma, onkolojik güvenlikle yaşam kalitesinin birlikte gözetilmesini sağlıyor.

MediCenterTV.com