Yemek sonrası karın şişkinliği kas uyumsuzluğundan kaynaklanabilir

Bilge Türk | Medicentert Tv

TÜRKİYE — Yemeklerden sonra ortaya çıkan belirgin karın şişkinliği her zaman bağırsaklarda fazla gaz birikmesinden kaynaklanmayabilir; bazı kişilerde diyafram ile karın duvarı kaslarının uyumsuz çalışması da tabloya katkıda bulunabilir.

Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Melih Özel, özellikle sabah daha düz bir karınla uyanıp gün içerisinde yemeklerle birlikte belirgin karın genişlemesi yaşayan hastalarda “abdominofrenik dissinerji” adı verilen fizyolojik mekanizmanın da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Özel, hastaların şişkinliği çoğu zaman ekmek, gluten, süt ürünleri veya fazla bağırsak gazıyla ilişkilendirdiğini; bu olasılıkların bazı kişilerde araştırılması gerekse de gözle görülür karın genişlemesinin tek başına fazla gaz anlamına gelmediğini söyledi.

Karın şişkinliğinin nedeni her zaman fazla gaz olmayabilir

Yemek sonrası karında dolgunluk ve gözle görülür genişleme, gastroenteroloji polikliniklerine başvuru nedenleri arasında yer alıyor.

Prof. Dr. Özel'in aktardığına göre hastaların önemli bir bölümü, bu durumun bağırsaklarında aşırı gaz oluşmasından ya da belirli gıdaları tüketmelerinden kaynaklandığını düşünüyor.

Ancak son yıllarda yapılan çalışmalarda, bazı hastalarda karın çevresindeki belirgin genişlemeye rağmen bağırsaklardaki toplam gaz miktarının yalnızca sınırlı ölçüde değişebildiği gözlemlendiğini ifade eden Özel, karın şişkinliğinde farklı mekanizmaların da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

“Yemek sonrasında karnın belirgin biçimde öne çıkması, her zaman bağırsaklarda fazla miktarda gaz biriktiği anlamına gelmez.”

Bu nedenle şişkinlik yakınmasının nedenini yalnızca gaz oluşumu üzerinden değerlendirmek, bazı hastalarda tablonun tamamını açıklamakta yetersiz kalabiliyor.

Abdominofrenik dissinerji nedir?

Prof. Dr. Özel, yemek sonrası karın genişlemesinin bazı kişilerde “abdominofrenik dissinerji” olarak adlandırılan kas koordinasyonu değişikliğiyle ilişkili olabileceğini belirtti.

Diyafram, göğüs ve karın boşluklarını birbirinden ayıran ve solunumda temel rol oynayan büyük bir kas. Normal koşullarda yemek sonrasında karın içeriğinin hacmi değiştiğinde diyafram ile karın duvarındaki kasların bu değişime uyum sağlayacak şekilde birlikte çalışması bekleniyor.

Özel'in açıklamasına göre abdominofrenik dissinerjide ise bu koordinasyon farklılaşıyor. Diyafram aşağı doğru kasılırken karın ön duvarındaki kaslar yeterli desteği sağlayamayabiliyor veya gevşeyebiliyor.

Bunun sonucunda karın içerisindeki organların öne ve aşağı yönlü yer değiştirmesiyle karın dışarıdan daha geniş görünebiliyor.

Bu mekanizmada kişinin karnının belirgin biçimde şişmesi için bağırsaklardaki gaz miktarının aynı ölçüde artması gerekmeyebiliyor.

Diyafram ve karın duvarı arasındaki uyum önem taşıyor

Normal sindirim sırasında bağırsak ve mide içeriğinde belirli hacim değişiklikleri meydana geliyor. Vücudun bu değişikliklere uyum sağlayabilmesi için diyafram ve karın duvarı kaslarının koordineli çalışması önem taşıyor.

Özel, abdominofrenik dissinerjide bu normal uyum yanıtının değiştiğini belirterek diyaframın aşağı hareket ederken karın ön duvarının öne doğru çıkabildiğini ifade etti.

Bazı görüntüleme çalışmalarında hastaların karın çevrelerinde belirgin genişleme görülmesine rağmen bağırsak gazında aynı ölçüde artış saptanmadığını aktaran Özel, bu nedenle hastanın hem gördüğü hem de fiziksel olarak hissettiği şişkinliğin tamamını “gaz” olarak değerlendirmemek gerektiğini söyledi.

Bu yaklaşım, gereksiz biçimde çok sayıda gıdanın diyetten çıkarılmasının da önüne geçilmesi açısından önem taşıyabilir. Ancak hangi gıdaların kişide gerçek bir yakınmaya yol açtığının değerlendirilmesi gerektiğinde kararın hekim ve gerektiğinde beslenme uzmanıyla birlikte verilmesi gerekiyor.

Şişkinlik gerçek bir fizyolojik değişikliğe dayanabiliyor

Karın şişkinliği yaşayan kişilerin yakınmalarının zaman zaman yalnızca stres veya psikolojik faktörlerle açıklanabildiğine dikkat çeken Özel, abdominofrenik dissinerjide gözlemlenebilen fizyolojik değişikliklerin bulunduğunu vurguladı.

Bağırsakların dolgunluğa karşı hassasiyetinin artması, karın içi hacim değişikliklerinin daha yoğun algılanması ve zaman içerisinde gelişebilen bazı kas aktivitesi paternlerinin bu tabloya katkıda bulunabileceğini belirtti.

Stresin de belirtilerin ortaya çıkmasını veya algılanmasını etkileyebileceğini kaydeden Özel, bunun şikâyetlerin hayal ürünü olduğu anlamına gelmediğini söyledi.

“Diyaframın aşağı doğru hareket etmesi ve karın duvarının öne çıkması, uygun incelemelerle gösterilebilen gerçek fizyolojik değişikliklerdir.”

Dolayısıyla değerlendirmede hem sindirim sistemi hem de karın ve solunum kaslarının işleyişinin birlikte ele alınması gerekebiliyor.

Her karın şişkinliği aynı nedenden kaynaklanmıyor

Prof. Dr. Özel, abdominofrenik dissinerjinin yemek sonrası şişkinliğin olası nedenlerinden yalnızca biri olduğunun altını çizdi.

Kabızlık, laktoz veya bazı diğer karbonhidratların emilim sorunları, çölyak hastalığı, irritabl bağırsak sendromu ve bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler de karın şişkinliğiyle ilişkili olabilecek durumlar arasında bulunuyor.

Daha nadir bazı organik hastalıkların da benzer yakınmalarla ortaya çıkabileceğini belirten Özel, bu nedenle uzun süren veya kişinin günlük yaşamını etkileyen şişkinliğin tek bir nedene bağlanmaması gerektiğini söyledi.

Hangi incelemelerin gerekli olduğu ise kişinin yaşı, belirtilerin süresi, eşlik eden yakınmalar ve mevcut hastalıklarına göre değişebiliyor.

Bu nedenle kişinin kendi başına gluten, süt ürünleri veya başka besin gruplarını uzun süreli olarak tamamen kesmesinden önce tıbbi değerlendirme yapılması önem taşıyor.

Bazı belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulmalı

Karın şişkinliğinin sık görülmesi, her durumda önemsiz olduğu anlamına gelmiyor.

Özel özellikle yeni başlayan veya giderek artan şişkinliğin bazı başka belirtilerle birlikte görülmesi halinde tıbbi değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti.

Kilo kaybı, kansızlık, tekrarlayan kusma, dışkıda kan veya kişinin gece uykusundan uyanmasına neden olan yakınmalar bu belirtiler arasında sıralanıyor.

Bu tür bulguların bulunması mutlaka ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmese de altta yatan nedenin hekim tarafından değerlendirilmesini gerektirebiliyor.

Uzmanların verdiği temel mesaj, yemek sonrası şişkinliği yaşayan herkesin sorununun aynı olmadığı yönünde. Bazı kişilerde besin intoleransları veya bağırsak hastalıkları ön plandayken, bazı hastalarda diyafram ve karın kaslarının koordinasyonundaki değişiklikler tabloya katkıda bulunabiliyor.

Bu nedenle özellikle uzun süre devam eden, tekrarlayan veya yaşam kalitesini etkileyen karın şişkinliğinde nedenin kişiye özel değerlendirilmesi, gereksiz gıda kısıtlamalarının önüne geçilmesi ve uygun yaklaşımın belirlenmesi açısından önem taşıyor.

MediCenterTV.com