Erken Ergenlik Çocuğunuzun Boyunu Kısaltabilir

BİLGE DOKTOR / İSTANBUL

Çocuklarda doğal gelişim sürecinin bir parçası olan ergenlik, kızlarda ortalama 10 yaş, erkeklerde ise 11 yaş civarında başlıyor. Ancak bu sürecin 8 yaşından önce kızlarda, 9 yaşından önce erkeklerde başlaması “erken ergenlik” olarak tanımlanıyor ve hem çocukların hem de ebeveynlerin yaşamını etkileyebiliyor. Uzmanlara göre, özellikle son yıllarda artan obezite, çevresel kimyasallar ve yaşam tarzı değişimleri nedeniyle erken ergenlik vakalarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor.

Kızlarda 10 kat daha sık görülüyor

Acıbadem International Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Uzmanı Dr. Aliye Sevil Sarıkaya, erken ergenliğin kızlarda erkeklere oranla 10 kat daha sık görüldüğünü belirtiyor. Çoğunlukla sebebi saptanamayan bu durumun, bazı erkek çocuklarında ise beyin tümörü, kist, travma ya da enfeksiyon gibi ciddi sağlık sorunlarından kaynaklanabileceğine dikkat çekiyor. Ayrıca, hormon dengesizliğiyle oluşan yalancı erken ergenlikte de bazı tümörler, böbreküstü bezi hastalıkları ve genetik sendromlar etkili olabiliyor.

Ani boy uzaması önemli bir uyarı

Erken ergenliğin ilk sinyalleri kızlarda memede büyüme, erkeklerde testis hacmindeki artış olarak kendini gösterebiliyor. Dr. Sarıkaya, bu belirtilere ani boy uzaması, ruhsal ve davranışsal değişikliklerin de eşlik etmesi durumunda ailelerin gecikmeden çocuk endokrinolojisi uzmanına başvurması gerektiğini vurguluyor. Çünkü hızlı gelişen kemik yaşı nedeniyle büyüme plakları erken kapanabilir ve çocukların erişkin boyu beklenenden kısa kalabilir.

Obezite ve kimyasallar tetikliyor

Erken ergenliğin en yaygın nedenlerinden biri olarak obezite öne çıkıyor. Vücuttaki yağ oranının artmasıyla salgılanan leptin hormonunun, beyindeki ergenlik başlatıcı GnRH hormonunu uyardığını belirten Dr. Sarıkaya, “Son yıllarda obeziteyle paralel olarak erken ergenlik vakalarında da artış görüyoruz” diyor. Ayrıca, plastik ürünler, hormonlu kozmetikler, tarım ilaçları, gıda ambalajları ve temizlik kimyasalları da hormonal dengenin bozulmasına yol açabiliyor. Ekran başında geçirilen uzun saatler, uyku düzensizliği ve aile içi stres de risk faktörleri arasında sayılıyor.

Erken tedaviyle kontrol sağlanabilir

Erken ergenlik, zamanında tedavi edilmediğinde çocukların sosyal uyumunu da bozabiliyor. Ancak panik yapmaya gerek olmadığını söyleyen Dr. Sarıkaya, “Erken ergenlik tanısı konan her çocuk tedaviye ihtiyaç duymaz, sadece belirli durumlarda müdahale gerekir” diyor. Tedavi sürecinde amaç, ergenlik sürecini yavaşlatarak çocuğun hem boy kazanımını korumak hem de ruhsal gelişimini yaşına uygun şekilde sürdürmesini sağlamak. Bu amaçla kullanılan GnRH analoglarıyla, ergenliği tetikleyen hormonların baskılanması mümkün oluyor.

Boy takibi aksatılmamalı

Ebeveynlerin çocuğun büyümesini düzenli olarak takip etmesi, boy ve kilo ölçümlerini aksatmaması, fark edilen değişikliklerde gecikmeden uzmana başvurması büyük önem taşıyor. Dr. Sarıkaya, “Çocuğunuzun boyu hızla uzuyorsa ya da yaşına uygun olmayan ergenlik belirtileri varsa endişelenin demiyoruz, ama mutlaka bir çocuk endokrinolojisi uzmanına danışın” uyarısını yineliyor.

www.bilgedoktor.com